Sigortacılık terimleri sözlüğü

Halefiyet, sigortacının tazminatı ödemesiyle hukuken sigortalının yerine geçmesidir. Sigortalının zarardan sorumlu kişilere karşı dava hakkı, ödenen tutar kadar sigortacıya geçer; başlamış bir dava veya takip varsa sigortacı ödemeyi ispat ederek onu kaldığı yerden sürdürebilir. Hayat sigortalarında halefiyet uygulanmaz.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1472, 1481 ve 1491/3 · İlgili: Rücu, Tazminat, Sigortalı

Hasar, teminat kapsamındaki bir rizikonun gerçekleşmesi sonucu sigortalı menfaatin uğradığı zarar veya kayıptır; sektörde sigortacıya bildirilen tazminat talebi için de kullanılır. Hasar saptanmadan önce, sigortacının onayı veya zararı azaltma amacı dışında, hasar yerinde ve malda nedenin ya da miktarın belirlenmesini güçleştirecek değişiklik yapılamaz.

Örnek: Kasko genel şartlarına göre onarım masrafları aracın riziko tarihindeki değerini aşar ve eksper raporuyla onarım kabul etmez hâle geldiği tespit edilirse araç tam hasara uğramış sayılır.

Dayanak: Sektör kullanımı; 6102 sayılı TTK md. 1471; Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları md. B.3.3.2.2 · İlgili: Tazminat, Sigorta eksperi, İhbar yükümlülüğü

Lehtar, özellikle hayat ve kaza gibi can sigortalarında, riziko gerçekleştiğinde sigorta bedelini almak üzere sigorta ettiren tarafından belirlenen gerçek veya tüzel kişidir. Lehtar atanması ve değiştirilmesi sigortacının iznine bağlı değildir; ölüm rizikosuna karşı yapılan sigortada lehtar belirtilmemişse sözleşme sigorta ettirenin mirasçıları lehine yapılmış sayılır.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1493 ve 1494 · İlgili: Hayat sigortası, Sigorta ettiren, Sigortalı

Menfaat, bir kişinin sigorta konusuyla arasındaki ve rizikonun gerçekleşmemesinde çıkarı bulunmasını sağlayan ilişkidir; zarar sigortalarında para ile ölçülebilir olmalıdır. Sözleşme yapılırken sigortalanan menfaat yoksa sözleşme geçersizdir; menfaat sözleşme süresi içinde ortadan kalkarsa sözleşme o anda geçersiz olur.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1401, 1408 ve 1453 · İlgili: Sigortalı, Sigorta değeri, Sigorta

Muafiyet, poliçede belirlenen bir tutara ya da hasarın veya sigorta bedelinin belli bir oranına kadar olan zararın sigortacı tarafından ödenmeyip sigortalının üzerinde kalmasıdır. Kasko genel şartlarına göre bu şekilde kararlaştırılan muafiyetler poliçeye en az 14 punto büyüklüğünde harflerle yazılır.

Örnek: Muafiyetli bir kasko poliçesinde, muafiyet tutarının altında kalan küçük bir hasar sigortacı tarafından ödenmez.

Dayanak: Sektör kullanımı; Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları md. A.6 · İlgili: Hasar, Tazminat, Kasko sigortası

Poliçe, sigorta sözleşmesinin yapıldığını gösteren; tarafların haklarını, temerrüde ilişkin hükümleri, genel ve varsa özel şartları içeren belgedir. Sözleşme sigortacı veya acentesi tarafından yapılmışsa poliçe yirmi dört saat, diğer hâllerde on beş gün içinde sigorta ettirene verilmelidir; geç verilmesinden doğan zarardan sigortacı sorumludur.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1424 ve 1425 · İlgili: Teklifname, Zeyilname, Teminat

Prim, sigortacının rizikoyu üstlenmesi karşılığında sigorta ettirenin ödemekle yükümlü olduğu bedeldir. Aksine sözleşme yoksa peşin ödenir; taksitle ödeme kararlaştırılmışsa ilk taksit, sözleşme yapılır yapılmaz ve poliçenin teslimi karşılığında ödenir. Sözleşme sona erdiğinde, kanunda aksi öngörülmemişse işlemeyen günlere ait prim iade edilir.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1419, 1430 ve 1431 · İlgili: Sigortacının sorumluluğunun başlaması, Fesih, Poliçe

Riziko, sigorta sözleşmesiyle teminat altına alınan ve gerçekleşmesi hâlinde sigortacının tazminat ya da bedel ödeme borcunu doğuran tehlikedir; yangın, kaza, hırsızlık veya ölüm gibi. Sigorta korumasının sözleşmeden önceki bir tarihten başlatıldığı geçmişe etkili sigortada, sözleşme yapılırken rizikonun gerçekleştiği ya da gerçekleşme ihtimalinin ortadan kalktığı sigortacı, sigorta ettiren ve sigortadan haberi varsa sigortalı tarafından biliniyorsa sözleşme geçersizdir.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1401, 1409 ve 1458 · İlgili: Teminat, Rizikonun ağırlaşması, Hasar

Rücu, sigortacının ödediği tazminatı zarardan sorumlu olan kişiden geri istemesidir. Sigortacı bu hakkı çoğunlukla halefiyet yoluyla kazanır. Zorunlu trafik sigortasında ise sözleşmeden veya kanundan doğan ve tazminatı azaltan ya da kaldıran hâller zarar görene karşı ileri sürülemez; ödeme yapan sigortacı bu oranda sigorta ettirene başvurabilir.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1472; 2918 sayılı KTK md. 95 · İlgili: Halefiyet, Tazminat, Zorunlu trafik sigortası

Sigorta, sigortacının bir prim karşılığında, kişinin para ile ölçülebilir bir menfaatini zarara uğratan rizikonun gerçekleşmesi hâlinde zararı tazmin etmeyi ya da bir veya birkaç kişinin hayatına bağlı olaylarda belirli bir para ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. TTK, sigortaları zarar sigortaları ve can sigortaları olarak iki ana gruba ayırır.

Örnek: Bir deponun yangına karşı sigortalanması zarar sigortasına, bir kişinin ölüm hâline karşı yaptırdığı sigorta ise can sigortasına örnektir.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1401; Altıncı Kitap İkinci Kısım (Birinci Bölüm: Zarar Sigortaları, md. 1453 vd.; İkinci Bölüm: Can Sigortaları, md. 1487 vd.) · İlgili: Sigortacı, Prim, Riziko

Sigorta bedeli, sigortacının sorumluluğunun üst sınırını gösteren ve sözleşmede belirlenen tutardır. Bedel, rizikonun gerçekleştiği andaki sigortalı menfaatin değerini aşsa bile sigortacı uğranılan zarardan fazlasını ödemez; aynen tazmini öngören yeni değer sigortaları bu kuralın istisnasıdır.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1461 · İlgili: Sigorta değeri, Eksik sigorta, Aşkın sigorta

Sigorta değeri, sigorta olunan menfaatin tam değeridir. Sigorta bedelinin sigorta değeriyle karşılaştırılması, sözleşmenin eksik sigorta mı yoksa aşkın sigorta mı olduğunu gösterir. Taraflar sigorta değerini sözleşmede belirli bir para olarak da kararlaştırabilir; buna takseli sigorta denir.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1460, 1462, 1463 ve 1464 · İlgili: Sigorta bedeli, Eksik sigorta, Aşkın sigorta

Sigorta ettiren, sigortacı ile sigorta sözleşmesini yapan ve kararlaştırılan primi ödemekle yükümlü olan kişidir. Kendi menfaatini sigortalayabileceği gibi üçüncü bir kişinin menfaatini de sigorta ettirebilir; bu durumda sözleşmeden doğan haklar o kişiye, yani sigortalıya aittir.

Örnek: Bir işverenin çalışanları için grup sağlık sigortası yaptırmasında işveren sigorta ettiren, çalışanlar sigortalıdır.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1430 ve 1454 · İlgili: Sigortalı, Lehtar, Prim

Sigortacı, sigorta sözleşmesinde prim karşılığında rizikoyu üstlenen ve riziko gerçekleştiğinde tazminatı veya sigorta bedelini ödemekle yükümlü olan taraftır. Türkiye'de bu faaliyet kural olarak, anonim şirket veya kooperatif şeklinde kurulan ya da yurt dışında kurulmuş bir sigorta şirketinin Türkiye'deki teşkilatı olan ve faaliyet göstereceği her sigorta branşı için ruhsat alan sigorta şirketlerince yürütülür; zorunlu deprem sigortası teminatını ise DASK verir.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1401; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu md. 2/1-p, 3 ve 5; 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu md. 7 · İlgili: Sigorta, Sigorta ettiren, Reasürans

Sigortalı, sigortayla korunan menfaatin sahibi olan ve riziko gerçekleştiğinde zararı tazmin edilen kişidir; can sigortalarında hayatı, sağlığı veya vücut bütünlüğü sigortaya konu olan kişiyi ifade eder. Sigorta ettiren ile aynı kişi olabileceği gibi farklı bir kişi de olabilir.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1454, 1459 ve 1490 · İlgili: Sigorta ettiren, Lehtar, Menfaat (sigortalanabilir menfaat)

Tazminat, riziko gerçekleştiğinde sigortacının sigortalının uğradığı zararı gidermek için yaptığı ödemedir. Aksine sözleşme yoksa nakden ödenir; sigortacının araştırmaları bitince ve her hâlde rizikonun ihbarından kırk beş gün, can sigortalarında on beş gün sonra muaccel olur. Borç muaccel olunca sigortacı ihtara gerek kalmadan temerrüde düşer.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1427 ve 1459 · İlgili: Hasar, İhbar yükümlülüğü, Halefiyet

Teklifname, sigorta sözleşmesi yapmak isteyen kişinin sözleşmenin kurulması için sigortacıya verdiği tekliftir. TTK'ya göre teklifname, teklifname tarihinden itibaren otuz gün içinde reddedilmezse sözleşme kurulmuş sayılır; hayat sigortalarında ise Sigortacılık Kanunu gereğince otuz günlük süre teklifnamenin sigorta şirketine ulaştığı tarihten itibaren işler.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1405; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu md. 11/2 · İlgili: Poliçe, Beyan yükümlülüğü, Sigorta ettiren

Teminat, sigortacının sözleşmeyle üstlendiği güvencedir; hangi rizikolara karşı ve hangi sınırlar içinde ödeme yapılacağını gösterir. Sözleşmede kapsam dışı bırakılan rizikoların açıkça belirtilmesi gerekir, belirtilmeyenler teminat kapsamında sayılır. Bir rizikonun teminat dışında kaldığını ispat yükü sigortacıdadır.

Dayanak: Sektör kullanımı; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu md. 11/4; 6102 sayılı TTK md. 1409 · İlgili: Poliçe, Riziko, Muafiyet

Zeyilname, yürürlükteki bir poliçede sözleşme süresi içinde yapılan değişiklikleri (örneğin teminat, sigorta bedeli, adres veya sigortalı bilgisi değişikliği) gösteren ve poliçeye eklenen belgedir. TTK'ya göre poliçe ve zeyilname eklerinde yer alıp teklifnameden farklı olan ve sigorta ettiren, sigortalı veya lehtar aleyhine öngörülen hükümler geçersizdir.

Örnek: Kasko poliçesine sonradan eklenen bir aksesuar için düzenlenen ek belge zeyilnamedir.

Dayanak: Sektör kullanımı; 6102 sayılı TTK md. 1425/2 · İlgili: Poliçe, Teklifname, Teminat

Aşkın sigorta, sigorta bedelinin sigorta olunan menfaatin değerinin üstünde belirlendiği durumdur. Aşan kısım geçersizdir; sigorta bedeli ve primin buna karşılık gelen kısmı indirilir, fazla tahsil edilen prim geri verilir. Mali çıkar sağlamak amacıyla kötü niyetle yapılan aşkın sigorta ise tamamen geçersizdir.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1463 · İlgili: Eksik sigorta, Sigorta bedeli, Çifte sigorta

Beyan yükümlülüğü, sigorta ettirenin sözleşme yapılırken bildiği veya bilmesi gereken ve sözleşmenin yapılıp yapılmamasını ya da şartlarını etkileyecek tüm önemli hususları sigortacıya bildirme yükümlülüğüdür. Sigortacının sorduğu hususlar aksi ispat edilinceye kadar önemli sayılır; ihlalde sigortacı, öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde cayabilir veya prim farkı isteyebilir.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1435, 1439 ve 1440 · İlgili: Teklifname, Rizikonun ağırlaşması, Fesih

Çifte sigorta, değerinin tamamı sigortalanmış bir menfaatin sonradan aynı rizikolara karşı ve aynı süre için yeniden sigorta ettirilmesidir. Kural olarak yapılamaz; sonraki sigorta yalnızca sigortacıların onay vermesi gibi TTK'da sayılan hâllerde geçerli olur. Birden çok sigorta bulunsa da sigorta ettirene sigorta bedelinden fazlası ödenmez.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1465 ve 1467 · İlgili: Müşterek sigorta (koasürans), Aşkın sigorta, İhbar yükümlülüğü

Eksik sigorta, sigorta bedelinin sigorta değerinden az belirlendiği durumdur. Bu hâlde sigortalanan menfaatin bir kısmı zarar görürse sigortacı, aksine sözleşme yoksa, tazminatı sigorta bedelinin sigorta değerine olan oranına göre öder; aradaki fark sigortalının üzerinde kalır.

Örnek: Değerinin yarısı kadar bedelle sigortalanan bir işyerinde kısmi hasar oluşursa, aksine sözleşme yoksa zararın yarısı ödenir.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1462 · İlgili: Sigorta bedeli, Sigorta değeri, Aşkın sigorta

Fesih, sigorta sözleşmesinin taraflardan birinin tek taraflı beyanıyla sona erdirilmesidir. TTK; rizikonun ağırlaşması, izleyen primlerin ihtara rağmen ödenmemesi, ayarlama şartına dayanılarak primin artırılması veya sigortacının konkordato ilan etmesi gibi hâllerde fesih hakkı tanır; beyan yükümlülüğünün ihlali gibi bazı hâllerde ise sözleşmeden cayma öngörür.

Örnek: İzleyen bir taksit ödenmezse sigortacı noter veya iadeli taahhütlü mektupla on gün süre verir; süre sonunda borç ödenmemişse sözleşme feshedilmiş olur.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1413, 1414, 1434, 1439 ve 1445 · İlgili: Rizikonun ağırlaşması, Prim, Beyan yükümlülüğü

İhbar yükümlülüğü, sigorta ettirenin rizikonun gerçekleştiğini öğrenince durumu gecikmeksizin sigortacıya bildirme yükümlülüğüdür. Bildirimin yapılmaması veya geç yapılması tazminatın artmasına yol açmışsa kusurun ağırlığına göre indirim yapılır. Sorumluluk sigortalarında sigortalı, sorumluluğunu gerektirecek olayları on gün içinde bildirir.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1446 ve 1475 · İlgili: Hasar, Tazminat, Beyan yükümlülüğü

Müşterek sigorta (koasürans), bir menfaatin birden çok sigortacı tarafından aynı zamanda, aynı süre için ve aynı rizikolara karşı sigortalanmasıdır. Sözleşmelerin hepsi ancak menfaatin değerine kadar geçerlidir ve sigortacılardan her biri, sigorta bedellerinin toplamı içinde kendi sigorta ettiği bedel oranında sorumlu olur.

Örnek: Büyük bir sanayi tesisinin rizikosunu birkaç sigorta şirketinin belirli oranlarda paylaşarak üstlenmesi müşterek sigortaya örnektir.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1466 ("koasürans" adı: sektör kullanımı) · İlgili: Çifte sigorta, Reasürans, Sigortacı

Rizikonun ağırlaşması, sözleşme yapıldıktan sonra rizikonun gerçekleşme ihtimalini artıran veya mevcut durumu ağırlaştıran değişikliklerdir. Sigorta ettiren bunu kendisi yapmışsa derhâl, bilgisi dışında olmuşsa öğrendiği tarihten itibaren en geç on gün içinde sigortacıya bildirir; sigortacı bir ay içinde sözleşmeyi feshedebilir veya prim farkı isteyebilir.

Örnek: Konut olarak sigortalanan bir yapının sonradan boya deposu olarak kullanılmaya başlanması rizikoyu ağırlaştıran bir değişiklik olarak değerlendirilebilir.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1444 ve 1445 · İlgili: Beyan yükümlülüğü, Fesih, Riziko

Sigortacının sorumluluğunun başlaması, teminatın fiilen işlemeye başladığı andır; aksine sözleşme yoksa bu an primin tamamının veya ilk taksidinin ödendiği andır. Kara ve denizde eşya taşıma sigortalarında ise sigortacı sözleşmenin yapılmasıyla sorumlu olur. Prim veya ilk taksit, sözleşme yapılır yapılmaz ve poliçenin teslimi karşılığında ödenir.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1421 ve 1431 · İlgili: Prim, Poliçe, Fesih

Zamanaşımı, kanunda öngörülen süre geçtikten sonra sigorta sözleşmesinden doğan istemlerin artık zorla yerine getirilememesidir. TTK'ya göre bu istemler alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren iki yılda, tazminat ve bedel istemleri ise her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yılda zamanaşımına uğrar; sorumluluk sigortasında sigortacıya yöneltilecek tazminat istemleri için süre olaydan itibaren on yıldır. Özel kanunlardaki farklı süreler saklıdır; örneğin trafik kazalarından doğan maddi tazminat talepleri için Karayolları Trafik Kanunu ayrı süreler öngörür.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1420 ve 1482; 2918 sayılı KTK md. 109 · İlgili: Tazminat, Sorumluluk sigortası, İhbar yükümlülüğü

Aktüer, sigortacılık tekniği ile yatırım, finansman ve demografi konularında olasılık ve istatistik teorilerini uygulayarak mevzuata uygun prim, karşılık ve kâr paylarını hesaplayan, tarife ve teknik esasları hazırlayan kişidir. Sigorta ve reasürans şirketleri yeterli sayıda aktüerle çalışmak zorundadır; Aktüerler Siciline kaydolmadan aktüerlik yapılamaz.

Dayanak: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu md. 2/1-a ve 21/1 · İlgili: Prim, Sigortacı, Reasürans

Broker, sigorta veya reasürans sözleşmesi yaptırmak isteyenleri temsil ederek sözleşmenin yapılacağı şirketin seçiminde tarafsız ve bağımsız davranan, sözleşme öncesi hazırlık çalışmalarını yürüten ve gerektiğinde sözleşmenin uygulanmasında veya tazminatın tahsilinde yardımcı olan kişidir. Acenteden farklı olarak sigorta yaptıranı temsil eder; brokerlik ruhsatla yapılır.

Dayanak: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu md. 2/1-d ve 21/2 · İlgili: Sigorta acentesi, Reasürans, SEDDK (Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu)

DASK (Doğal Afet Sigortaları Kurumu), 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu ile kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulan ve zorunlu deprem sigortası teminatını münhasıran veren kurumdur. Teknik işleri teknik işletici aracılığıyla yürütülür; sigorta şirketlerince teminat verilemeyen bazı afet rizikoları için de Cumhurbaşkanınca belirlenmesi hâlinde teminat verebilir.

Dayanak: 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu md. 3, 6 ve 7 · İlgili: Zorunlu deprem sigortası, Konut sigortası, Reasürans

Levha, sigortacılıkta faal olarak çalışanlara ilişkin kayıtları gösteren resmî kayıttır. Sigorta acenteleri ve sigorta eksperleri için Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB), sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleri için Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından ayrı ayrı düzenlenir.

Örnek: Levhaya yazıldıktan sonra altı ay içinde faaliyete geçmeyen sigorta acentesinin kaydı Levhadan silinir.

Dayanak: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu md. 2/1-h ve 23; Sigorta Acenteleri Yönetmeliği md. 10 · İlgili: Sigorta acentesi, Sigorta eksperi, Teknik personel

SBM (Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi), Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği nezdinde kurulan; sigortalılara ilişkin, yanlış sigorta uygulamaları dâhil risk değerlendirmesine esas bilgileri toplayan ve bunların şirketlerle paylaşılmasını sağlayan merkezdir. Sigorta ve reasürans şirketleri ile sigortacılık faaliyetinde bulunan emeklilik şirketlerinin SBM'ye üye olması zorunludur.

Örnek: Özel sağlık sigortasında şirket, risk değerlendirmesi ve tazminat hesabı amacıyla sigortalının sağlık durumu ve sağlık geçmişine ilişkin bilgilere SBM üzerinden erişebilir.

Dayanak: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu md. 31/B; Özel Sağlık Sigortaları Yönetmeliği md. 15 · İlgili: Sigortacı, Sigorta eksperi, Zorunlu trafik sigortası

SEDDK (Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu), sigortacılık ve özel emeklilik sektörlerini düzenleyen ve denetleyen, kamu tüzel kişiliğine ve idari ve mali özerkliğe sahip kurumdur. 18.10.2019 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 47 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kurulmuştur; merkezi İstanbul'dur.

Örnek: Sigorta acenteliği yapmak isteyenler, Levhaya kayıttan önce SEDDK'dan uygunluk belgesi almak zorundadır.

Dayanak: 47 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (RG 18.10.2019, sayı 30922); Sigorta Acenteleri Yönetmeliği md. 3/1-l ve 10 · İlgili: SEGEM (Sigortacılık Eğitim Merkezi), Sigorta acentesi, Katılım sigortacılığı

SEGEM (Sigortacılık Eğitim Merkezi), 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 31. maddesine dayanılarak kurulan; sigortacılıkla ilgili sınavların tarafsız biçimde yapılması ve eğitim taleplerinin karşılanması amacını taşıyan merkezdir. Acentelerde teknik personel olabilmek için gereken teknik personel yeterlilik sınavı SEGEM tarafından yapılır.

Dayanak: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu md. 31; Sigorta Acenteleri Yönetmeliği md. 3/1-g ve 6/2-ç · İlgili: Teknik personel, Sigorta acentesi, SEDDK (Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu)

Sigorta acentesi, tabi bir sıfatı olmaksızın bir sözleşmeye dayanarak belirli bir yer veya bölgede sürekli olarak sigorta şirketleri adına ve hesabına sigorta sözleşmelerine aracılık etmeyi ya da bunları şirketler adına yapmayı meslek edinen gerçek veya tüzel kişidir. Bankalar ve özel kanunla acentelik yetkisi tanınan kurumlar dışında, acentelik için TOBB nezdinde tutulan Levhaya kayıt zorunludur.

Dayanak: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu md. 2/1-m ve 23; Sigorta Acenteleri Yönetmeliği md. 13 · İlgili: Teknik personel, Levha, Broker

Sigorta eksperi, sigorta konusu rizikoların gerçekleşmesi sonucu ortaya çıkan kayıp ve hasarların miktarını, nedenlerini ve niteliklerini belirleyen; mutabakatlı kıymet tespiti, ön ekspertiz ve hasar gözetimi gibi işleri mutat meslek olarak yapan tarafsız ve bağımsız kişidir. Eksperlik için ruhsat alınması ve Levhaya kayıt gerekir.

Dayanak: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu md. 2/1-n ve 22 · İlgili: Hasar, Levha, Tazminat

Sigorta Tahkim Komisyonu, sigorta ettiren veya sözleşmeden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen kuruluş arasındaki uyuşmazlıkları çözmek için Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği nezdinde oluşturulan komisyondur. Sisteme üye kuruluşlarla uyuşmazlıkta sözleşmede hüküm olmasa da başvurulabilir; zorunlu sigortalarda kuruluş üye olmasa bile tahkime gidilebilir.

Örnek: Trafik kazasında zarar gören, sigorta şirketine yaptığı yazılı başvuru on beş gün içinde cevaplanmazsa dava açabilir veya tahkime başvurabilir.

Dayanak: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu md. 30; 2918 sayılı KTK md. 97 · İlgili: Sigortacı, Zorunlu trafik sigortası, SEDDK (Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu)

Teknik personel, sigorta acentelerinde sigorta ürünlerinin pazarlama, bilgilendirme ve satış işlemlerini yürüten personeldir; bu işlemlerin yalnızca teknik personel eliyle yapılması esastır. Unvan için medeni hakları kullanma ehliyeti, sayılan suçlardan hüküm giymemiş olmak, öğrenim ve mesleki deneyim şartı ile SEGEM'in yeterlilik sınavını kazanmak gerekir.

Dayanak: Sigorta Acenteleri Yönetmeliği md. 3/1-h ve 6 · İlgili: Sigorta acentesi, SEGEM (Sigortacılık Eğitim Merkezi), Levha

Ferdi kaza sigortası, prim karşılığında sigortalının uğrayacağı bir kaza sonucu ölüm, geçici veya sürekli engellilik ya da iş göremezlik hâllerine karşı teminat sağlayan sigortadır. TTK'da kaza sigortası olarak düzenlenir; ölüm teminatı için ölümün ani olarak veya kaza tarihinden itibaren en çok bir yıl içinde gerçekleşmesi gerekir.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1507-1510 · İlgili: Hayat sigortası, Lehtar, Tamamlayıcı sağlık sigortası (TSS)

Hayat sigortası, sigortacının prim karşılığında, sigortalının ölümü veya hayatta kalması hâlinde sigorta ettirene ya da onun belirlediği kişiye sigorta bedelini ödemeyi üstlendiği can sigortasıdır. Sigorta ettiren, cayma hakkı kendisine bildirildikten sonra on beş gün içinde sözleşmeden cayabilir.

Örnek: Başkasının hayatı üzerine ölüm sigortası yapılırken bedel mutat cenaze giderlerini aşıyorsa sigortalının yazılı izni gerekir.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1487, 1489 ve 1490 · İlgili: Lehtar, Ferdi kaza sigortası, Teklifname

Kasko sigortası, karayolunda kullanma izni olan motorlu ve motorsuz kara araçlarının çarpışma, çarpma, devrilme gibi kazalar, üçüncü kişilerin kötü niyetli hareketleri, yanma ve çalınma sonucu doğrudan uğrayacağı maddi zararları karşılayan sigortadır. Kapsamına göre dar kasko, kasko, genişletilmiş kasko veya tam kasko olarak adlandırılır.

Örnek: Deprem veya sel nedeniyle araçta oluşan zararlar, kasko genel şartlarına göre ancak ek sözleşmeyle teminata dâhil edilebilir.

Dayanak: Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları md. A.1 ve A.4 · İlgili: Zorunlu trafik sigortası, Muafiyet, Hasar

Katılım sigortacılığı, katılım esaslarına göre yürütülen sigortacılık faaliyetidir. Katılım esasları, şirketin danışma komitesince belirlenir; ürünler, poliçe ve bilgilendirme metinleri bu komitenin onayına tabidir ve komitece uygun görülmeyen konu ve rizikolar teminat altına alınamaz.

Örnek: Bu esaslarla çalışan şirketler, ürün tanıtımı, sözleşme ve poliçelerinde "katılım" ibaresine yer vermek zorundadır.

Dayanak: Katılım Esasları Çerçevesinde Sigortacılık ve Bireysel Emeklilik Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik md. 4/1-ç, 4/1-d ve 5 · İlgili: SEDDK (Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu), Sigortacı, Reasürans

Konut sigortası, bir konut binasını ve/veya içindeki eşyayı yangın, hırsızlık, su basması gibi poliçede sayılan rizikolara karşı güvenceye alan mal sigortası ürünlerinin sektördeki genel adıdır. Kapsamı poliçeye göre değişir; zorunlu deprem sigortası ise 6305 sayılı Kanun gereğince ayrıca yaptırılması gereken bir sigortadır.

Dayanak: Sektör kullanımı; 6102 sayılı TTK md. 1453 (mal sigortaları); 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu md. 10 · İlgili: Zorunlu deprem sigortası, Eksik sigorta, DASK (Doğal Afet Sigortaları Kurumu)

Reasürans, sigortacının sigorta ettiği menfaati dilediği şartlarla başka bir sigortacıya, genellikle bir reasürans şirketine (reasüröre), yeniden sigorta ettirmesidir. Reasürans, sigortacının sigorta ettirene karşı borçlarını ortadan kaldırmaz ve sigorta ettirene reasüröre karşı doğrudan dava açma hakkı vermez.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1403; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu md. 2/1-l ("reasürör" adı: sektör kullanımı) · İlgili: Sigortacı, Müşterek sigorta (koasürans), DASK (Doğal Afet Sigortaları Kurumu)

Sorumluluk sigortası, sigortalının sigorta süresi içinde gerçekleşen bir olay nedeniyle üçüncü kişilere karşı doğan hukuki sorumluluğundan kaynaklanan zararları, sözleşmede öngörülen tutara kadar karşılayan sigortadır. Zarar gören, zararının sigorta bedeline kadar olan kısmını doğrudan sigortacıdan isteyebilir.

Örnek: Zorunlu trafik sigortası, kanunla zorunlu tutulan bir sorumluluk sigortasıdır.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1473 ve 1478 · İlgili: Zorunlu trafik sigortası, Zamanaşımı, İhbar yükümlülüğü

Tamamlayıcı sağlık sigortası (TSS), genel sağlık sigortalısının SGK tarafından karşılanan Türkiye'deki sağlık giderlerine ilave masraflarını ve SGK'nın karşılamadığı Türkiye'deki giderlerini, sözleşmenin teminat kapsamı ve şartları dâhilinde karşılayan özel sağlık sigortası ürünüdür. Mevzuattaki adı tamamlayıcı ve destekleyici sağlık sigortasıdır. SGK'ya ödenmesi gereken katılım payları bu sigortayla karşılanamaz.

Örnek: SGK ile anlaşmalı özel bir hastanede SGK'nın ödediği tutara ek olarak alınan ilave ücret, poliçe kapsamındaysa TSS ile karşılanabilir.

Dayanak: Özel Sağlık Sigortaları Yönetmeliği md. 18 · İlgili: Muafiyet, Teminat, Ferdi kaza sigortası

Zorunlu deprem sigortası, binalarda depremin doğrudan neden olduğu maddi zararlar ile deprem nedeniyle ortaya çıkan yangın, infilak, tsunami ve yer kayması sonucu oluşan maddi zararları teminat altına alan zorunlu sigortadır. Kat mülkiyetine tabi bağımsız bölümler ile tapulu taşınmazlar üzerinde mesken olarak yapılmış binalar ve bu binalardaki işyeri, büro gibi bağımsız bölümler için malik veya intifa hakkı sahibince yaptırılır ve her yıl yenilenir. Kamu konutları ve kamu hizmet binaları, köyde sürekli oturanlarca köy yerleşik alanında yapılan binalar ve tamamı ikamet dışı amaçla kullanılan binalar bu zorunluluğa tabi değildir.

Örnek: Tapu müdürlükleri, bu sigortaya tabi bir konutla ilgili tescil işlemini, geçerli zorunlu deprem sigortası belgelenmedikçe yapamaz.

Dayanak: 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu md. 2/1-ğ, 10/1-3 ve 11/2 · İlgili: DASK (Doğal Afet Sigortaları Kurumu), Konut sigortası, Sigorta bedeli

Zorunlu trafik sigortası (Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası), motorlu araç işletenin, aracın işletilmesi sırasında üçüncü kişilerin ölümüne, yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına yol açmasından doğan hukuki sorumluluğunu geçerli limitler dâhilinde karşılayan zorunlu sigortadır. Sigortalının kendi aracındaki zararı karşılamaz.

Örnek: Kusurlu sürücünün çarptığı başka bir araçtaki zarar trafik sigortasından, kendi aracındaki zarar ise varsa kaskodan karşılanır.

Dayanak: 2918 sayılı KTK md. 85 ve 91; Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları md. A.3 · İlgili: Kasko sigortası, Sorumluluk sigortası, Rücu